PACtalk 2026: waarom gedragsverandering de sleutel is tot een circulaire toekomst
Op 5 februari bracht Verpact tijdens PACtalk 2026 beleidsmakers, bedrijven, gemeenten en gedragsdeskundigen samen in Naturalis Leiden. Centraal stond één vraag: hoe zorgen we ervoor dat circulaire systemen niet alleen goed zijn ontworpen, maar ook daadwerkelijk worden gebruikt? De middag liet zien dat de circulaire transitie niet alleen een technische of beleidsmatige uitdaging is. Het succes valt of staat met menselijk gedrag. Van afval scheiden tot het terugbrengen van statiegeldverpakkingen: gedrag bepaalt of systemen werken zoals bedoeld.
Opening: gedrag als blinde vlek in circulariteit
Dagvoorzitter Donatello Piras opende het event samen met Hester Klein Lankhorst, CEO van Verpact. In de opening werd scherp neergezet waarom gedragsverandering vaak onderbelicht blijft in het debat over circulariteit. Ambities en regelgeving zijn noodzakelijk, maar zonder aandacht voor hoe mensen zich daadwerkelijk gedragen, blijven circulaire doelen buiten bereik.
“We kunnen het inzamelsysteem nog zo goed organiseren, maar zonder gedragsverandering blijven de circulaire doelen buiten bereik. De echte vraag is niet wat mensen moeten doen, maar hoe we het zó inrichten dat ze het ook wíllen doen,” aldus Hester Klein Lankhorst.
Keynote Klaas Dijkhoff: draagvlak als randvoorwaarde
In zijn keynote ging Klaas Dijkhoff in op de relatie tussen wetgeving, draagvlak en gedragsverandering. Zijn centrale boodschap: regels kunnen gedrag sturen, maar alleen als mensen ze begrijpen, vertrouwen en als eerlijk ervaren. Zonder maatschappelijk draagvlak ontstaat weerstand, wat de effectiviteit van beleid ondermijnt. Gedragsverandering vraagt daarom om meer dan normering alleen.
Keynote Tim den Heijer: kleine interventies, groot effect
Tim den Heijer liet zien hoe ogenschijnlijk kleine ontwerp- en communicatiekeuzes grote invloed kunnen hebben op gedrag. Aan de hand van herkenbare voorbeelden maakte hij duidelijk dat mensen zelden rationele keuzes maken. Wie gewenst gedrag wil stimuleren, moet systemen zo inrichten dat het makkelijke gedrag ook het juiste gedrag is.
Inspiratiesessies: van inzicht naar toepassing
In vier parallelle inspiratiesessies gingen deelnemers aan de slag met concrete praktijkvoorbeelden:
Gemeente Maastricht liet zien hoe een nieuw PMD-inzamelsysteem, ontwikkeld in samenwerking met inwoners en inzameldienst, daadwerkelijk leidt tot betere scheidingskwaliteit. De sessie bood waardevolle lessen voor andere gemeenten die voor vergelijkbare veranderingen staan.
L’Oréal deelde onderzoeksinzichten over consumentengedrag rond navulbare verpakkingen. De sessie liet zien welke psychologische drempels en motivaties een rol spelen bij refill, en hoe merken hierop kunnen inspelen. Bovendien deelde L’Oréal het model dat zij hanteren om duurzaamheid strategisch te prioriteren. Een toelichting op dat model vind je op deze pagina.
B.R.A.I.N. Creatives bracht gedragsverandering tot leven met praktische voorbeelden van creatieve interventies die weerstand verminderen en gewenst gedrag versterken. Er werd enthousiast meegedacht tijdens de sessie, waarbij deelnemers zelf met post-its aan de slag gingen. In de toolkit onderaan kun je een werkblad downloaden om zelf mee aan de slag te gaan.
Verpact / Beautiful Lives verkende hoe routines, gemak en overtuigingen afvalgedrag sturen. Met behulp van het B-COM-model kregen deelnemers inzicht in hoe circulair gedrag kan worden gestimuleerd door beter systeemontwerp.
Van gesprek naar vervolg
PACtalk 2026 onderstreepte het belang van samenwerking, kennisdeling en het serieus nemen van gedragsinzichten in de circulaire keten. Verpact organiseert PACtalk om deze dialoog te faciliteren en partijen te verbinden rond uitvoerbare oplossingen.
Met de inzichten van deze editie wordt opnieuw duidelijk: de circulaire transitie vraagt niet alleen om nieuwe regels en technologie, maar om systemen die mensen helpen het juiste te doen: duidelijk, eerlijk en haalbaar.
